Niskie kominy są przyczyną podwyższonej koncentracji zanieczyszczeń powietrza na poziomie przygruntowym, tzw. emisji niskiej, która na obszarach silnie zurbanizowanych może osiągać nawet poziomy niebezpieczne. Udział ogrzewnictwa indywidualnego oraz małych kotłowni w skali kraju szacuje się na 20- 30%, przy czym udział tego sektora w całości emisji zanieczyszczeń jest jeszcze większy, ze względu na zły stan techniczno-technologiczny znacznej części eksploatowanych tam instalacji.

Eksploatowane kotły c.o. w sektorze indywidualnym oraz małych kotłowniach przemysłowych i komunalnych, mimo dynamicznego rozwoju konstrukcji kotłów na paliwa stałe w ostatnim dziesięcioleciu, ciągle jesz- cze są w znacznej części urządzeniami starej generacji, o niskiej sprawności cieplnej oraz wysokich wskaźnikach emisji zanieczyszczeń. W wyniku braku odpowiednich uregulowań prawnych „mała energetyka” pozostaje praktycznie poza obszarem możliwości ingerencji wymuszających stosowanie rozwiązań o odpowiednim po- ziomie technologicznym, gwarantują- cym dotrzymanie norm emisyjnych.

Jest dobrze, ale...

Wyniki kilkuset badań atestacyjnych, wykonanych w latach 2002- 2005 w certyfikowanym przez Polskie Centrum Akredytacji Zespole Laboratoriów Badawczych Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla w Zabrzu wskazują wyraźnie na wysoki poziom jakości produkowanych w kraju kotłów małej mocy na paliwa stałe, za- równo pod względem uzyskiwanej sprawności energetycznej, jak i wskaźników emisji zanieczyszczeń. Współczesne krajowe kotły małej mocy bez problemów spełniają kryteria energetyczne i emisyjne stosowane w Unii Europejskiej. Najlepsze z nich charakteryzują się wskaźnikami emisji na po- ziomie 50-25% dopuszczalnych wielkości. Z drugiej strony jednak trzeba zwrócić uwagę, że znaczna część kotłów sprzedawanych w kraju nie była poddana badaniom energetyczno- -emisyjnym. Praktyka wskazuje, że wskaźniki emisyjne tych urządzeń znacznie odbiegają na niekorzyść od stosowanych w kraju kryteriów. Aktualne standardy emisyjne z instalacji w zakresie wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, zostały określone w Rozporządzeniu Ministra środowiska z dnia 4 sierpnia 2003 r. w sprawie standardów emisyjnych z instalacji, (Dz. U. nr 163/2003 poz.1584 z późn. zmianami), dotyczą źródeł o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1,0 MW. Dla źródeł o nominalnej mocy cieplnej do 1000 kW w Polsce nie obowiązują obecnie żadne akty prawne normujące poziomy emisji zanieczyszczeń do środowiska. W praktyce gospodarczej producenci i użytkownicy kotłów, jednostki badawcze, urzędy oraz instytucje dofinansowujące działania proekologiczne wykorzystują opracowane przez IChPW kryteria energetyczno-emisyjne na „znak bezpieczeństwa ekologicznego” dla kotłów małej mocy na paliwa stałe, które wypełniają lukę w unormowaniach legislacyjnych. Atestacja kotłów, choć nie jest obowiązkiem usankcjonowanym aktami prawnymi, jest coraz częściej wymagana przy dofinansowaniu przedsięwzięć modernizacyjnych w obszarze „małej energetyki”. Wymierne kryteria emisyjne stanowią podstawę działań w kierunku eliminacji z krajowego ogrzewnictwa indywidualnego i komunalnego urządzeń będących poważnym źródłem „niskiej emisji”, negatywnie wpływającej na warunki życia lokalnych społeczności. Środowisko branżowe zaakceptowało nowelizację zaostrzającą kryteria atestacji na „znak bezpieczeństwa ekologicznego”, dostosowującą je do postępu w zakresie rozwiązań konstrukcyjnych kotłów, który miał miejsce w ostatnich dziesięciu latach.

Dobre paliwo

Szczególną uwagę należy zwrócić również na zagadnienia jakości paliw dla ogrzewnictwa indywidualnego i komunalnego, podkreślając fakt, że efektywność energetyczno-ekologiczna kotłów na paliwo stałe jest bezwzględnie zależna od właściwego doboru konstrukcji kotła i rodzaju paliwa. Spalanie nawet najlepszego paliwa w kotle o konstrukcji nie dostosowanej do jego uziarnienia i własności chemicznych skutkuje zwiększoną emisją szkodliwych substancji do atmosfery i obniżeniem sprawności cieplnej, niwecząc korzystny efekt ekologiczny wynikający z dobrej jakości paliwa. Producenci węgla zwracają uwagę na sektor odbiorców drobnych, jako poważną, choć zbyt mało docenianą do tej pory grupę swoich klientów, podkreślając konieczność zwiększenia efektywności działań ukierunkowanych na rygorystyczne egzekwowanie utrzymania jakości węgla na drodze od kopalni do klienta końcowego. Oferta paliwowa górnictwa, obejmująca wyselekcjonowane paliwo kwalifikowane (o niskiej zawartości popiołu i siarki) w sortymencie „groszek” (Ekoret oraz Retopal i Eko- -Groszek) wzbogaciła się obecnie o kwalifikowane paliwo miałowe - Eko-Fins. Wykorzystanie przez górnictwo doświadczeń nabytych przy rozwijaniu produkcji „eko-groszku” i podjęcie produkcji wyselekcjonowanego miału dla „małej energetyki” to dalsze zwiększenie możliwości efektywnej proekologicznej modernizacji krajowych kotłowni węglowych. Kryteria kwalifikacyjne paliw stałych dla ogrzewnictwa indywidualnego i komunalnego oraz powiązania kryteriów oceny kotłów i paliw w jeden spójny system klasyfikacyjny.

ŹRÓDŁO: Artykuł ukazał się w "Magazynie instalatora" nr 5 (93) maj 2006. Autorem jest Pan dr inż. Jacek Zawistowski